Influencers: τα νέα «πρότυπα» που μεγαλώνουν παιδιά χωρίς όνειρο, χωρίς βάθος και χωρίς αύριο

Influencers και παιδιά: Όταν η επιρροή αποσυνδέεται από την αξία

Έναν επιστήμονα.

Έναν δάσκαλο.

Έναν αθλητή που είχε ματώσει για να φτάσει στην κορυφή.

Έναν άνθρωπο που δούλευε χρόνια για να χτίσει τη ζωή του.

Έναν καλλιτέχνη που είχε κάτι να πει.

Έναν άνθρωπο που κέρδιζε τον σεβασμό μέσα από τη διαδρομή του.

Σήμερα πολλές φορές το παιδί κοιτάζει την οθόνη.

Και βλέπει ένα αυτοκίνητο.

Ένα ρολόι.

Ένα μπουκάλι.

Ένα κλαμπ.

Ένα κορμί.

Ένα όπλο σε videoclip.

Ένα τραπέζι γεμάτο χρήματα.

Ένα πρόσωπο που του λέει ότι η επιτυχία είναι να σε κοιτάζουν όλοι.

Και κάπου εκεί αρχίζει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της νέας γενιάς.

Δεν είναι ότι υπάρχουν influencers.

Είναι ότι σε ένα τεράστιο κομμάτι του διαδικτύου η επιρροή έχει αποσυνδεθεί από την αξία.

Δεν χρειάζεται να έχεις δημιουργήσει κάτι.

Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις κάτι.

Δεν χρειάζεται να έχεις περάσει μια δύσκολη διαδρομή.

Δεν χρειάζεται καν να έχεις κάτι πραγματικά σημαντικό να πεις.

Αρκεί να τραβάς το βλέμμα.

Και στην οικονομία της προσοχής, όποιος τραβά το βλέμμα κερδίζει.

Το ερώτημα είναι τι χάνει το παιδί που κοιτάζει.

Η ζωή σαν βιτρίνα

Το πρώτο μήνυμα είναι απλό.

Η ζωή είναι εικόνα.

Δεν έχει σημασία τι είσαι.

Σημασία έχει τι δείχνεις.

Δεν έχει σημασία αν είσαι καλά.

Σημασία έχει αν φαίνεσαι ευτυχισμένος.

Δεν έχει σημασία αν έχεις χρήματα.

Σημασία έχει αν μπορείς να φωτογραφηθείς δίπλα σε κάτι ακριβό.

Δεν έχει σημασία αν έχεις πραγματικές σχέσεις.

Σημασία έχει πόσοι σε ακολουθούν.

Και έτσι δημιουργείται μια ολόκληρη γενιά που μαθαίνει να συγκρίνει την πραγματική της ζωή με την επιλεγμένη βιτρίνα κάποιου άλλου.

Το παιδί βλέπει το αυτοκίνητο.

Δεν βλέπει αν είναι νοικιασμένο.

Βλέπει το ξενοδοχείο.

Δεν βλέπει ποιος πλήρωσε.

Βλέπει τα χρήματα.

Δεν βλέπει τα χρέη.

Βλέπει το σώμα.

Δεν βλέπει τα φίλτρα.

Βλέπει τη «δόξα».

Δεν βλέπει την ανασφάλεια πίσω από αυτή.

Και το χειρότερο;

Αρχίζει να πιστεύει ότι αυτό είναι η κανονική ζωή.

Το εύκολο χρήμα έγινε ιδεολογία

Ένα από τα πιο επικίνδυνα μηνύματα της εποχής είναι ότι η δουλειά είναι για τους αφελείς.

Ότι ο κόπος είναι αποτυχία.

Ότι το να περιμένεις χρόνια για να δημιουργήσεις κάτι σημαίνει ότι «δεν ξέρεις το παιχνίδι».

Ο έξυπνος, μας λένε, βρίσκει τον τρόπο να βγάλει γρήγορα χρήματα.

Trading.

Στοιχήματα.

Τζόγος.

Κρυπτονομίσματα χωρίς καμία γνώση.

«Επενδύσεις» που υπόσχονται τεράστιες αποδόσεις.

Dropshipping χωρίς πραγματικό προϊόν.

Κόλπα.

Παράνομες δραστηριότητες.

Νύχτα.

Ναρκωτικά.

Όπλα ως σύμβολα δύναμης.

Όλα μπορούν να παρουσιαστούν σαν δρόμος προς την επιτυχία όταν το μόνο κριτήριο είναι το χρήμα.

Και το παιδί αρχίζει να ρωτά:

Γιατί να σπουδάσω;

Γιατί να γίνω τεχνίτης;

Γιατί να μάθω μια τέχνη;

Γιατί να δουλέψω δέκα χρόνια;

Γιατί να χτίσω επιχείρηση;

Γιατί να κουραστώ;

Αφού εκείνος έγινε «κάποιος» στα 22.

Αυτό είναι το δηλητήριο.

Όχι το αυτοκίνητο.

Η ιδέα ότι η αξία του ανθρώπου μετριέται από το πόσο γρήγορα απέκτησε αυτό το αυτοκίνητο.

Όταν το έγκλημα γίνεται αισθητική

Υπάρχει και κάτι ακόμη χειρότερο.

Η παρανομία δεν παρουσιάζεται πάντα ως παρανομία.

Παρουσιάζεται ως lifestyle.

Το όπλο γίνεται αξεσουάρ.

Το ναρκωτικό γίνεται σύμβολο ελευθερίας.

Η βία γίνεται ανδρισμός.

Η περιφρόνηση προς τις γυναίκες γίνεται «μαγκιά».

Η εξαπάτηση γίνεται εξυπνάδα.

Η νύχτα γίνεται επιτυχία.

Ο τζόγος γίνεται επένδυση.

Η αλαζονεία γίνεται αυτοπεποίθηση.

Και επειδή όλα αυτά συνοδεύονται από μουσική, ακριβά ρούχα, γρήγορα αυτοκίνητα και εκατομμύρια προβολές, το μήνυμα περνά χωρίς να φαίνεται σαν μάθημα.

Αλλά είναι μάθημα.

Κάθε εικόνα διδάσκει κάτι.

Κάθε τραγούδι μεταφέρει μια αντίληψη.

Κάθε πρόσωπο που θαυμάζεται από ένα παιδί συμμετέχει, είτε το θέλει είτε όχι, στη διαμόρφωση του κόσμου του.

Το πρόβλημα δεν είναι η μουσική

Δεν φταίει ένα μουσικό είδος.

Δεν φταίει ένας τραγουδιστής επειδή χρησιμοποιεί σκληρή γλώσσα.

Η τέχνη έχει δικαίωμα να είναι σκοτεινή, προκλητική, οργισμένη.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η καταστροφή παρουσιάζεται μονότονα ως επιτυχία χωρίς συνέπειες.

Όταν υπάρχει μόνο:

χρήμα,

σεξ,

κυριαρχία,

βία,

ναρκωτικά,

αυτοκίνητα,

επίδειξη,

εκδίκηση.

Και σχεδόν ποτέ:

ευθύνη,

οικογένεια,

γνώση,

δημιουργία,

εργασία,

πίστη,

σεβασμός,

προσφορά,

αξιοπρέπεια.

Τότε δεν μιλάμε απλώς για ψυχαγωγία.

Μιλάμε για συνεχή εκπαίδευση στην επιφάνεια.

Τα παιδιά δεν ακούν μόνο τι τους λέμε

Βλέπουν ποιον επιβραβεύουμε.

Μπορούμε να τους λέμε όλη μέρα:

«Να είσαι καλός άνθρωπος.»

«Να μορφωθείς.»

«Να δουλέψεις.»

«Να σέβεσαι.»

Και μετά να ανοίγουν το κινητό και να βλέπουν ότι ο άνθρωπος που φωνάζει, προσβάλλει, προκαλεί, επιδεικνύεται και πουλά την προσωπική του ζωή έχει εκατομμύρια followers.

Ποιο μήνυμα είναι δυνατότερο;

Η συμβουλή του γονιού;

Ή η καθημερινή απόδειξη ότι η κοινωνία επιβραβεύει κάτι τελείως διαφορετικό;

Εκεί βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.

Λέμε στα παιδιά να αποκτήσουν αξίες.

Και μετά τους δείχνουμε μια κοινωνία όπου η προσοχή έχει μεγαλύτερη αξία από τον χαρακτήρα.

Η πνευματική φτώχεια πίσω από τον πλούτο της εικόνας

Το πιο θλιβερό δεν είναι ότι προβάλλεται το χρήμα.

Είναι ότι συχνά δεν προβάλλεται τίποτε άλλο.

Πού είναι η περιέργεια;

Πού είναι η γνώση;

Πού είναι το βιβλίο;

Πού είναι η ιστορία;

Πού είναι η επιστήμη;

Πού είναι ο άνθρωπος που θα κάνει ένα παιδί να πει:

«Θέλω να γίνω καλύτερος.»

Όχι πλουσιότερος.

Καλύτερος.

Να έχει μεγαλύτερη σκέψη.

Μεγαλύτερη ψυχή.

Μεγαλύτερη συνείδηση.

Να μπορεί να αγαπήσει.

Να μπορεί να δημιουργήσει.

Να μπορεί να προστατεύσει.

Να μπορεί να σταθεί όρθιος όταν η ζωή γίνει δύσκολη.

Γιατί αυτό είναι το μεγάλο ψέμα της ψηφιακής βιτρίνας.

Η ζωή δεν είναι εύκολη.

Και κανένα φίλτρο δεν θα την κάνει εύκολη.

Θα χρειαστείς χαρακτήρα.

Θα χρειαστείς πειθαρχία.

Θα αποτύχεις.

Θα προδοθείς.

Θα χάσεις.

Θα πονέσεις.

Θα χρειαστεί να ξαναρχίσεις.

Και αν ένα παιδί έχει μάθει ότι η ζωή είναι μόνο γρήγορο χρήμα, διασκέδαση και επιβεβαίωση, τι θα κάνει όταν έρθει η πρώτη πραγματική δυσκολία;

Η σύγκριση καταστρέφει αθόρυβα

Υπάρχει και η άλλη πλευρά.

Το παιδί που δεν μπορεί να αποκτήσει αυτή τη ζωή αρχίζει να αισθάνεται αποτυχημένο.

Δεν έχει το σωστό σώμα.

Δεν έχει αρκετούς followers.

Δεν έχει το σωστό κινητό.

Δεν ταξιδεύει.

Δεν φορά το σωστό ρούχο.

Δεν έχει σχέση που να φαίνεται τέλεια.

Δεν έχει χρήματα.

Και αντί να καταλάβει ότι βλέπει μια κατασκευασμένη εικόνα, στρέφεται εναντίον του εαυτού του.

«Γιατί εγώ δεν τα κατάφερα;»

Εδώ γεννιούνται ανασφάλεια, ζήλια, μοναξιά, εμμονή με την εμφάνιση και ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση.

Ένας άνθρωπος που δεν ξέρει ποιος είναι χρειάζεται συνεχώς κάποιον άλλον να του λέει πόσο αξίζει.

Και το like γίνεται μικρή δόση αυτοεκτίμησης.

Το πρόβλημα δεν είναι όλοι οι influencers

Υπάρχουν άνθρωποι στο διαδίκτυο που διδάσκουν.

Που ενημερώνουν.

Που μιλούν για επιστήμη.

Που δείχνουν επαγγέλματα.

Που βοηθούν ανθρώπους να αθληθούν.

Που προβάλλουν ιστορία.

Που βοηθούν νέους να μάθουν.

Που παρουσιάζουν πολιτισμό.

Που χρησιμοποιούν την επιρροή τους με πραγματική ευθύνη.

Αυτοί είναι ίσως η καλύτερη απόδειξη ότι το μέσο δεν είναι το πρόβλημα.

Το πρόβλημα είναι το περιεχόμενο που επιβραβεύουμε.

Γιατί influencer σημαίνει ακριβώς αυτό.

Επηρεάζω.

Και όποιος επηρεάζει παιδιά και νέους δεν μπορεί να προσποιείται ότι δεν έχει καμία ευθύνη για το μήνυμα που εκπέμπει.

«Εγώ απλώς κάνω περιεχόμενο» δεν είναι πάντα αρκετό.

Όταν σε βλέπουν εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά, η επιρροή σου είναι πραγματική.

Και η πραγματική επιρροή έχει πραγματική ευθύνη.

Ποιος όμως ευθύνεται περισσότερο;

Ο influencer;

Η πλατφόρμα;

Ο γονιός;

Το σχολείο;

Τα ΜΜΕ;

Ή όλοι μαζί;

Γιατί το παιδί δεν γεννήθηκε με την ανάγκη να βλέπει πέντε ώρες βίντεο.

Εμείς του δώσαμε το κινητό.

Οι πλατφόρμες του έδωσαν τον αλγόριθμο.

Η διαφημιστική αγορά επιβράβευσε την προσοχή.

Τα μέσα μετέτρεψαν τους influencers σε celebrities.

Και πολλές φορές η οικογένεια σταμάτησε να γνωρίζει τι βλέπει το παιδί.

Άρα το πρόβλημα δεν λύνεται βρίζοντας έναν τραγουδιστή ή έναν influencer.

Είναι πολύ βαθύτερο.

Χρειάζεται να ξαναδημιουργήσουμε πρότυπα.

Πρότυπα που να αξίζει πραγματικά να ακολουθήσει ένα παιδί.

Γιατί μια χώρα χωρίς πρότυπα καταλήγει να έχει celebrities

Και δεν είναι το ίδιο.

Celebrity είναι αυτός που τον γνωρίζουν πολλοί.

Πρότυπο είναι αυτός που αξίζει να του μοιάσουν.

Ο ένας απαιτεί δημοσιότητα.

Ο άλλος απαιτεί χαρακτήρα.

Μπορεί να είσαι διάσημος και κενός.

Μπορεί να είσαι άγνωστος και σπουδαίος.

Ένας δάσκαλος που αλλάζει τη ζωή εκατό παιδιών μπορεί να έχει μεγαλύτερη πραγματική αξία από κάποιον με πέντε εκατομμύρια followers.

Ένας γιατρός που σώζει ανθρώπους.

Ένας ερευνητής.

Ένας αγρότης που παράγει.

Ένας τεχνίτης που δημιουργεί.

Ένας πατέρας που μεγαλώνει σωστά τα παιδιά του.

Μια μητέρα που παλεύει καθημερινά.

Ένας νέος που ξεκίνησε από το μηδέν και έχτισε κάτι έντιμα.

Αυτοί είναι οι άνθρωποι πάνω στους οποίους χτίζεται μια χώρα.

Αλλά πόσο συχνά τους βλέπουν τα παιδιά μας;

Το μέλλον της Ελλάδας δεν κρίνεται μόνο στη Βουλή

Κρίνεται και στην οθόνη του παιδιού.

Γιατί το παιδί που σήμερα είναι δώδεκα ετών σε λίγα χρόνια θα ψηφίζει.

Θα δημιουργεί οικογένεια.

Θα δουλεύει.

Θα αποφασίζει.

Θα διοικεί.

Θα παράγει.

Θα γίνει ο γιατρός, ο επιχειρηματίας, ο δάσκαλος, ο αστυνομικός, ο στρατιωτικός, ο πολιτικός της επόμενης Ελλάδας.

Τι άνθρωπο χτίζουμε σήμερα;

Έναν άνθρωπο που πιστεύει στη δουλειά;

Ή στον τζόγο;

Στη γνώση;

Ή στην επίδειξη;

Στην οικογένεια;

Ή στην κατανάλωση ανθρώπων;

Στην αξιοπρέπεια;

Ή στην αναγνωρισιμότητα;

Στη δημιουργία;

Ή στο γρήγορο χρήμα;

Γιατί η απάντηση δεν αφορά μόνο το παιδί.

Αφορά την Ελλάδα του 2040.

Δεν χρειάζεται να κλείσουμε τα social media

Χρειάζεται να μάθουμε στα παιδιά να τα βλέπουν.

Να ρωτούν:

Είναι αληθινό;

Ποιος κερδίζει αν το πιστέψω;

Τι μου πουλάει;

Τι δεν μου δείχνει;

Ποιο είναι το πραγματικό κόστος αυτής της ζωής;

Αυτό είναι παιδεία του 21ου αιώνα.

Όχι να κρύψεις τον κόσμο από το παιδί.

Να του δώσεις τα εργαλεία για να μη γίνει θύμα του.

Και το τελευταίο ερώτημα είναι δικό μας

Δεν μπορούμε να κατηγορούμε μόνο τους influencers.

Γιατί εμείς τους κάνουμε influencers.

Εμείς πατάμε follow.

Εμείς κάνουμε share.

Εμείς δημιουργούμε τα views.

Εμείς μετατρέπουμε τη φτήνια σε αγορά.

Κάθε φορά που επιβραβεύουμε το κενό επειδή μας διασκεδάζει, βοηθάμε να μεγαλώσει.

Και κάθε φορά που αγνοούμε έναν άνθρωπο που έχει πραγματικά κάτι να προσφέρει επειδή δεν είναι αρκετά εντυπωσιακός, κάνουμε κι εμείς μια επιλογή.

Άρα πριν ρωτήσουμε:

«Τι πρότυπα έχουν τα παιδιά μας;»

Ίσως πρέπει να ρωτήσουμε κάτι πολύ πιο άβολο:

Ποια πρότυπα επιλέγουμε εμείς να τους δείχνουμε;

Γιατί η νέα γενιά δεν θα γίνει αυτό που της λέμε.

Θα γίνει σε μεγάλο βαθμό αυτό που καθημερινά της μαθαίνουμε να θαυμάζει.

Και αν συνεχίσουμε να της μαθαίνουμε ότι επιτυχία είναι το χρήμα χωρίς κόπο, η φήμη χωρίς έργο, η δύναμη χωρίς ήθος και η ζωή χωρίς βάθος, τότε μια μέρα δεν θα μπορούμε να πούμε ότι δεν ξέραμε.

Θα έχουμε δει τη γενιά να μεγαλώνει μπροστά στην οθόνη.

Και απλώς δεν θα είχαμε πατήσει ποτέ «stop».

Πίστευε και μη, ερεύνα.

Δες την Πραγματικότητα.