171.642 στρέμματα σε στάχτη: ο πύρινος λογαριασμός Ιουλίου και Αυγούστου

Πυρκαγιές Ελλάδα 2026: Αττικοβοιωτία: το μεγαλύτερο μέτωπο

Η μέγα πυρκαγιά που ξεκίνησε βόρεια του Αγίου Βασιλείου Βοιωτίας το πρωί της 31ης Ιουλίου και εξαπλώθηκε προς την παραλιακή ζώνη έκαψε συνολικά 111.732 στρέμματα σε περίπου 91 ώρες. Είναι, με διαφορά, η μεγαλύτερη από τις πέντε χαρτογραφημένες εκτάσεις του αφιερώματος.

Η προκαταρκτική ανάλυση της ομάδας FLAME του Εθνικού Αστεροσκοπείου δείχνει κάτι ακόμη πιο σκληρό: περισσότερα από 61.500 στρέμματα, δηλαδή το 55% της συνολικής έκτασης, κάηκαν μέσα σε δύο νύχτες. Στην πρώτη νυχτερινή έξαρση οι βόρειοι άνεμοι ξεπέρασαν τα 80 χιλιόμετρα την ώρα.

Το 55% της χαρτογραφημένης έκτασης στην Αττικοβοιωτία κάηκε μέσα σε δύο νύχτες.

Κρήτη και Πάρος: τρία μέτωπα, σχεδόν 57.500 στρέμματα

Στις Μελάμπες του νότιου Ρεθύμνου η δορυφορική αποτύπωση έδειξε περίπου 40.050 στρέμματα έως το μεσημέρι της 30ής Ιουλίου. Η ξεχωριστή πυρκαγιά στην Πρέβελη εκτιμήθηκε σε ακόμη 7.600 στρέμματα. Στην Πάρο, το αντίστοιχο αποτύπωμα έφτασε περίπου τα 9.760 στρέμματα.

Οι περίμετροι μπορεί να περιλαμβάνουν χαμηλή βλάστηση, καλλιέργειες και αγροτικές εκτάσεις. Αυτό δεν μικραίνει την καταστροφή. Την κάνει πιο σύνθετη, γιατί σημαίνει απώλεια φυσικού κεφαλαίου, παραγωγής, εισοδήματος και καθημερινότητας.

Σίβηρη: 2.500 στρέμματα και εκατοντάδες απομακρύνσεις

Η πυρκαγιά της 13ης Αυγούστου στη Σίβηρη Χαλκιδικής επηρέασε περίπου 2.500 στρέμματα, σύμφωνα με το EFFIS. Η έκταση είναι μικρότερη από εκείνη των άλλων μετώπων, όμως η ανθρώπινη διάσταση ήταν μεγάλη: η Πολιτική Προστασία ανέφερε ότι 481 άνθρωποι μεταφέρθηκαν με ασφάλεια από τη θαλάσσια ζώνη.

Την ίδια ημέρα εκδηλώθηκαν 40 αγροτοδασικές πυρκαγιές σε όλη τη χώρα. Ο αριθμός των συμβάντων δεν ταυτίζεται με τον αριθμό των μεγάλων πυρκαγιών που χαρτογραφεί το EFFIS.

Τι γνωρίζουμε για τις αιτίες και τι όχι

Στις 24 Ιουλίου το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ανέφερε 221 συλλήψεις για περιστατικά πυρκαγιάς μέσα στο 2026. Οι 195, σχεδόν το 88%, αφορούσαν αμέλεια και οι υπόλοιπες πρόθεση. Αυτό το ποσοστό περιγράφει τις συγκεκριμένες συλλήψεις. Δεν αποδεικνύει ότι το 88% όλων των πυρκαγιών είχε την ίδια αιτία.

Η αιτία κάθε μεγάλου μετώπου εξετάζεται ξεχωριστά από τις αρμόδιες αρχές. Μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα, η δημοσιογραφική ακρίβεια απαιτεί να διακρίνουμε την ανθρώπινη έναρξη, την πρόθεση, την αμέλεια και τις συνθήκες που επέτρεψαν σε μια φωτιά να πάρει διαστάσεις.

Η έναρξη μιας φωτιάς δεν εξηγεί γιατί έγινε καταστροφή

Η δημόσια συζήτηση συχνά σταματά στον εμπρηστή ή στην αμέλεια. Η αιτία έναρξης είναι κρίσιμη για τη δικαιοσύνη, αλλά δεν αρκεί για να αξιολογηθεί η κρατική προστασία. Μια σπίθα γίνεται μέγα πυρκαγιά όταν συναντά συσσωρευμένη καύσιμη ύλη, εγκαταλειμμένη γη, ανεπαρκείς ζώνες προστασίας, δύσκολη πρόσβαση, ακραίο καιρό και καθυστερημένο εντοπισμό. Το κλίμα πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο. Δεν καταργεί την ευθύνη να μειωθεί ό,τι μπορεί να μειωθεί.

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, στην ειδική έκθεση του 2025 για τη χρηματοδότηση αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών, διαπίστωσε ότι τα κράτη δεν στόχευαν πάντοτε τα κονδύλια με βάση τον κίνδυνο και δεν μπορούσαν να αποδείξουν επαρκώς τα αποτελέσματα των έργων. Για την Ελλάδα κατέγραψε αναθεωρήσεις και αυξημένη κατανομή σε δράσεις πρόληψης. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα ανακοινώθηκαν, αλλά πού ακριβώς έγιναν έργα, ποιος τα παρέλαβε και αν άλλαξαν μετρήσιμα την ευφλεκτότητα του τοπίου.

Το WWF Ελλάς επιμένει στη διαχείριση της καύσιμης ύλης και στις ζώνες όπου δάσος και οικισμός συναντώνται. Αυτές οι περιοχές είναι η πραγματική δοκιμή της πρόληψης. Εκεί χρειάζονται καθαροί ρόλοι ανάμεσα σε δασική υπηρεσία, δήμο, περιφέρεια, πυροσβεστική και ιδιοκτήτη. Όταν όλοι είναι συναρμόδιοι, μετά την καταστροφή είναι εύκολο να μη θεωρείται κανείς υπεύθυνος.

Η κλιματική κρίση δυναμώνει τη φωτιά. Δεν υπογράφει τα πρωτόκολλα πρόληψης ούτε παραλαμβάνει τα έργα.

Η αποκατάσταση είναι δεύτερη μάχη και χρειάζεται δημόσια επιτήρηση

Μετά τη φωτιά έρχονται η διάβρωση, οι πλημμύρες, η απώλεια εδάφους, η πίεση για αλλαγές χρήσης και η οικονομική απόγνωση των κατοίκων. Οι πρώτες παρεμβάσεις πρέπει να βασίζονται σε επιστημονική χαρτογράφηση και όχι σε βιαστική φύτευση για την κάμερα. Πολλά μεσογειακά οικοσυστήματα αναγεννώνται φυσικά. Άλλα χρειάζονται στοχευμένη βοήθεια. Τα αντιδιαβρωτικά έργα, η προστασία ρεμάτων, η βόσκηση και η παρακολούθηση της φυσικής αναγέννησης πρέπει να σχεδιάζονται ως ένα σύνολο.

Χρειάζεται ανοικτός χάρτης για κάθε μεγάλη πυρκαγιά με την καμένη περίμετρο, τις προστατευόμενες ζώνες, τα έργα που συμβασιοποιήθηκαν, το κόστος, τον ανάδοχο, τις προθεσμίες και την πορεία αποκατάστασης. Χρειάζεται επίσης πλήρης εφαρμογή της αναδάσωσης και αυστηρός έλεγχος ώστε η στάχτη να μη γίνει ευκαιρία αυθαίρετης εκμετάλλευσης. Η κοινωνία πρέπει να μπορεί να παρακολουθεί την περιοχή για χρόνια, όχι μόνο όσο υπάρχει καπνός στις ειδήσεις.

Η φωτιά έσβησε. Οι ερωτήσεις όχι.

Ο απολογισμός του Ιουλίου και του Αυγούστου δεν έχει κλείσει. Μικρότερες πυρκαγιές μπορεί να μην περιλαμβάνονται στην ευρωπαϊκή χαρτογράφηση και οι δορυφορικές εκτιμήσεις συνεχίζουν να αναθεωρούνται. Αυτό που γνωρίζουμε ήδη, όμως, είναι αρκετό: μέσα σε λίγες εβδομάδες πέντε μόνο μεγάλα μέτωπα άφησαν πίσω τους τουλάχιστον 171.642 στρέμματα καμένης γης.

Τώρα χρειάζεται δημόσιος λογαριασμός. Ποια έργα πρόληψης είχαν ολοκληρωθεί; Πού υπήρχαν καθαρισμοί, αντιπυρικές ζώνες και προσβάσιμοι δασικοί δρόμοι; Πότε έφτασαν οι δυνάμεις, τι ζήτησαν οι τοπικές αρχές και τι είχε μείνει στα χαρτιά; Πόση από τη χρηματοδότηση έγινε πραγματική προστασία στο πεδίο;

Δεν αρκεί να χειροκροτούμε τους ανθρώπους της πρώτης γραμμής και ύστερα να δεχόμαστε τη στάχτη ως καλοκαιρινή κανονικότητα. Οι συνθήκες εξηγούν την ταχύτητα της φωτιάς. Δεν ακυρώνουν την υποχρέωση της πρόληψης, της λογοδοσίας και της αποκατάστασης.