Γιάννης Ιωαννίδης στην ΚΡΗΤΗ TV: το «καμένο πρόσωπο» της Ελλάδας και η υποχρέωση να ελέγξουμε τα δεδομένα

Γιάννης Ιωαννίδης συνέντευξη: Δείτε πρώτα τη συνέντευξη, όχι μόνο τα αποσπάσματα

Η επίσημη σελίδα της ΚΡΗΤΗ TV φιλοξενεί την πλήρη εκπομπή «Το Καμένο Πρόσωπο της Ελλάδας, Η Αχρηστοκρατία», διάρκειας δύο ωρών και δέκα λεπτών. Εκεί ο αναγνώστης μπορεί να ακούσει τη διατύπωση, το πλαίσιο και τις επιφυλάξεις του ομιλητή χωρίς να εξαρτάται από έναν τίτλο ή από τη δική μας περίληψη.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια συνέντευξη που κινείται από τη θνησιμότητα και το ΕΣΥ έως το κόστος ζωής, την ελευθερία του Τύπου, τη χρηματοδότηση της έρευνας και την τεχνητή νοημοσύνη. Κάθε σύντομο απόσπασμα μπορεί να φωτίζει μία φράση και να εξαφανίζει την επιχειρηματολογία που προηγήθηκε ή ακολούθησε.

Το δημογραφικό επιβεβαιώνει τον πυρήνα της προειδοποίησης

Ο επίσημος υπολογισμός της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 καταγράφει 68.309 γεννήσεις και 125.873 θανάτους. Οι γεννήσεις ήταν πράγματι λίγο περισσότερες από τις μισές των θανάτων. Την ίδια χρονιά οι εισερχόμενοι μετανάστες εκτιμήθηκαν σε 132.149 και οι εξερχόμενοι σε 78.014. Η θετική καθαρή μετανάστευση περιόρισε τη μείωση, αλλά δεν εξαφάνισε τη φυσική απώλεια.

Εδώ η συνέντευξη δεν περιγράφει έναν μακρινό φόβο. Περιγράφει μια ήδη μετρημένη αλλαγή ηλικιακής σύνθεσης, με λιγότερα παιδιά, περισσότερους ηλικιωμένους και αυξανόμενη πίεση σε εργασία, περίθαλψη, συντάξεις και περιφέρεια. Η πραγματική διαφωνία αρχίζει στην αιτιολόγηση και στη λύση: στέγη, σταθερή εργασία, φροντίδα παιδιού, επιστροφή νέων και υγιής γήρανση χρειάζονται μετρήσιμη πολιτική, όχι μόνο δραματικό λεξιλόγιο.

Η βαριά λέξη μπορεί να ξυπνήσει. Μόνο το επαληθεύσιμο στοιχείο μπορεί να οδηγήσει σε πολιτική.

Η υγεία χρειάζεται δείκτες που αγγίζουν τον ασθενή

Ο Ιωαννίδης θέτει ερωτήματα για την πρωτοβάθμια φροντίδα, τα έξοδα που πληρώνει ο ασθενής, την πολυφαρμακία, τις ακριβές εξετάσεις και την υγεία των νέων. Η σοβαρή συνέχεια δεν είναι να επαναλάβουμε ότι το ΕΣΥ «καταρρέει» ούτε να απαντήσουμε ότι «αντέχει». Είναι να δημοσιεύονται χρόνοι αναμονής ανά ειδικότητα, ακάλυπτες θέσεις, απόσταση από γιατρό πρώτης γραμμής, ιδιωτικές πληρωμές, αποτρέψιμοι θάνατοι και αποτελέσματα ανά περιοχή.

Ένα σύστημα μπορεί να διαθέτει περισσότερη τεχνολογία και ταυτόχρονα να αφήνει τον φτωχότερο ασθενή να περιμένει. Μπορεί να εκτελεί πολλές πράξεις χωρίς να βελτιώνει την υγεία. Η πολιτική λογοδοσία αρχίζει όταν η δαπάνη συνδέεται με αποτέλεσμα και όταν το αποτέλεσμα μετριέται για τον άνθρωπο που δεν έχει γνωριμία, ιδιωτική ασφάλιση ή χρήματα για δεύτερη διαδρομή.

Η «αχρηστοκρατία» είναι κατηγορία που πρέπει να σπάσει σε αποδείξεις

Οι όροι ευνοιοκρατία, οικογενειοκρατία, μετριοκρατία και αχρηστοκρατία συμπυκνώνουν μια εμπειρία δυσπιστίας. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ποιος διορισμός ήταν άδικος, ποια χρηματοδότηση σπαταλήθηκε ή ποια απόφαση παραβίασε τον κανόνα. Αν μείνουν μόνο ως θυμός, μπορούν να γίνουν ένα ακόμη εύκολο προϊόν δημόσιου λόγου.

Η μετατροπή τους σε έρευνα απαιτεί ανοικτές προκηρύξεις, δημοσιευμένα κριτήρια, δηλώσεις σύγκρουσης συμφερόντων, αιτιολογημένες επιλογές, αποτελέσματα χρηματοδοτούμενων έργων και ανεξάρτητη δυνατότητα ένστασης. Μόνο τότε η χώρα μπορεί να ξεχωρίσει την αποτυχία από τη δυσκολία, την εύνοια από την αξιοκρατία και την καταγγελία από το τεκμήριο.

Η επιστήμη δεν χρειάζεται ούτε λατρεία ούτε απαξίωση

Ο δημόσιος λόγος του Ιωαννίδη έχει προκαλέσει ισχυρές συμφωνίες και διαφωνίες, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης. Η επιστημονική ιδιότητα δεν μετατρέπει κάθε πολιτική κρίση ενός επιστήμονα σε δεδομένο. Ταυτόχρονα, η διαφωνία με ένα συμπέρασμα δεν ακυρώνει την ανάγκη να εξεταστούν οι πίνακες, η μέθοδος και οι διεθνείς συγκρίσεις που το στηρίζουν.

Η σωστή στάση είναι απαιτητική και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ζητά από τον ειδικό να δείξει δεδομένα, αβεβαιότητα και όρια. Ζητά από την πολιτεία να απαντήσει με ισοδύναμη τεκμηρίωση και όχι με προσωπική επίθεση ή επικοινωνιακή σιωπή. Και ζητά από το μέσο να μην μετατρέπει την επιστήμη σε θέαμα αυθεντίας.

Συμπέρασμα: ένας καθρέφτης δεν είναι πρόγραμμα διακυβέρνησης

Η συνέντευξη έχει αξία επειδή συγκεντρώνει κρίσιμα προβλήματα και αναγκάζει τον θεατή να δει τη σύνδεσή τους. Δεν αρκεί, όμως, για να αποδείξει κάθε διατύπωση ούτε για να επιλέξει από μόνη της τις λύσεις. Ο όρος «αχρηστοκρατία» μπορεί να λειτουργήσει ως συναγερμός. Η έξοδος απαιτεί συγκεκριμένους δείκτες, υπεύθυνους, χρονοδιαγράμματα και έλεγχο αποτελεσμάτων.

Η δική μας σκέψη είναι να μη διαλέξουμε ανάμεσα στην άκριτη αποθέωση και στην εύκολη απόρριψη. Να δούμε ολόκληρη τη συζήτηση, να ανοίξουμε τα πρωτογενή στοιχεία και να ζητήσουμε από κάθε εξουσία να απαντήσει στο ίδιο επίπεδο ακρίβειας. Η τελική κρίση ανήκει στον πολίτη, αλλά η κρίση γίνεται ελεύθερη μόνο όταν έχει μπροστά της ολόκληρη την απόδειξη.

Ακούστε τον επιστήμονα. Ελέγξτε τον ισχυρισμό. Απαιτήστε απάντηση. Αποφασίστε εσείς.