Η δύναμη των λέξεων: η σκέψη γεννά το χθες, το σήμερα και το αύριο

Δύναμη των λέξεων: Μια σκέψη μπορεί να γίνει ολόκληρη ζωή

Πριν από κάθε μεγάλη αλλαγή υπάρχει συνήθως μια μικρή στιγμή που κανείς άλλος δεν βλέπει. Ένας άνθρωπος λέει «δεν θέλω να ζω άλλο έτσι». Κάποιος άλλος «θα προσπαθήσω άλλη μία φορά». Κάποιος αποφασίζει «θα τηλεφωνήσω», «θα φύγω», «θα επιστρέψω», «θα ζητήσω συγγνώμη», «θα ξεκινήσω».

Εκείνη τη στιγμή δεν έχει αλλάξει ακόμη τίποτα στον εξωτερικό κόσμο. Κι όμως μπορεί να έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει ολόκληρη η πορεία μιας ζωής.

Η σκέψη προηγείται συχνά της απόφασης. Η απόφαση της πράξης. Η πράξη, όταν επαναλαμβάνεται, γίνεται συνήθεια. Και οι συνήθειες, αθόρυβα, γράφουν την καθημερινότητά μας.

Το μέλλον δεν εμφανίζεται ξαφνικά μπροστά μας. Πολλές φορές το χτίζουμε λίγο λίγο, χωρίς καν να αντιλαμβανόμαστε ότι το χτίζουμε.

«Δεν μπορώ» ή «δεν μπορώ ακόμη»;

Μερικές φορές μία μόνο λέξη αλλάζει ολόκληρη τη σημασία.

«Δεν μπορώ.»

Και:

«Δεν μπορώ ακόμη.»

Το πρόβλημα παραμένει. Η δυσκολία είναι εκεί. Όμως το «ακόμη» αφήνει ανοιχτή μια πόρτα. Δεν υπόσχεται επιτυχία. Δεν παραποιεί την πραγματικότητα. Λέει απλώς ότι το σημερινό μας όριο δεν είναι υποχρεωτικά και το αυριανό.

Το ίδιο συμβαίνει με την αποτυχία.

«Απέτυχα ως άνθρωπος» δεν είναι το ίδιο με «απέτυχε αυτή η προσπάθεια».

Η πρώτη φράση καταδικάζει έναν άνθρωπο. Η δεύτερη περιγράφει ένα γεγονός.

Η φωνή που ακούμε περισσότερο από όλες

Υπάρχει ένας άνθρωπος που μας μιλάει από το πρωί μέχρι το βράδυ. Είμαστε εμείς.

Κι όμως πολλές φορές μιλάμε στον εαυτό μας με έναν τρόπο που δεν θα χρησιμοποιούσαμε ποτέ απέναντι σε κάποιον που αγαπάμε.

Κάναμε ένα λάθος: «είμαι χαζός». Χάσαμε μια ευκαιρία: «ποτέ δεν μου πηγαίνει τίποτα καλά». Μας απέρριψαν: «δεν αξίζω». Φοβηθήκαμε: «είμαι αδύναμος».

Κι αυτές οι φράσεις επαναλαμβάνονται μέχρι που κάποια στιγμή δεν τις ακούμε πλέον σαν σκέψεις. Τις ακούμε σαν γεγονότα.

Δεν είναι αλήθεια κάθε σκέψη που περνά από το μυαλό μας. Ούτε κάθε φόβος είναι πρόβλεψη. Ούτε κάθε αποτυχία είναι απόδειξη ανικανότητας. Ούτε κάθε δύσκολη περίοδος είναι ολόκληρη η ζωή μας.

Το χθες μάς μιλάει ακόμη

Όλοι κουβαλάμε μέσα μας λέξεις από το παρελθόν. Κάποιες μας έδωσαν δύναμη. Κάποιες μας πλήγωσαν.

Ίσως θυμόμαστε ακόμη τον δάσκαλο που μας είπε ότι «δεν τα παίρνουμε τα γράμματα». Έναν γονιό που μας είπε ότι «δεν είμαστε αρκετοί». Κάποιον που μας έκανε να πιστέψουμε ότι δεν αξίζουμε αγάπη, επιτυχία ή σεβασμό.

Ο άνθρωπος που είπε τη φράση μπορεί να την έχει ξεχάσει. Εκείνος που την άκουσε μπορεί να τη θυμάται ακόμη.

Όμως το χθες εξηγεί πολλά. Δεν είναι υποχρεωμένο να αποφασίζει για πάντα το αύριο.

Οι λέξεις ενός γονιού γίνονται κάποτε η εσωτερική φωνή ενός παιδιού

Ένα παιδί δεν διαθέτει τα φίλτρα ενός ενήλικα. Όταν ακούει συνεχώς «είσαι τεμπέλης», «δεν μπορείς», «πάλι τα χάλασες», μπορεί απλώς να σκεφτεί: «έτσι είμαι».

Το ίδιο παιδί μπορεί όμως να ακούσει: «έκανες λάθος, πάμε πάλι», «δεν το ξέρεις ακόμη», «προσπάθησες», «σε πιστεύω», «ό,τι κι αν γίνει είμαι εδώ».

Καμία τέτοια φράση δεν εγγυάται εύκολη ζωή. Μπορεί όμως να γίνει ένα μικρό κομμάτι εσωτερικής δύναμης που θα εμφανιστεί πολλά χρόνια αργότερα, όταν ο άνθρωπος θα τη χρειαστεί περισσότερο.

Ίσως αυτή να είναι μία από τις μεγαλύτερες κληρονομιές που αφήνουμε στους ανθρώπους: όχι μόνο αυτά που τους δίνουμε, αλλά αυτά που τους κάνουμε να πιστέψουν για τον εαυτό τους.

Δεν είναι δύναμη να προσποιείσαι ότι όλα είναι καλά

Η δύναμη των λέξεων δεν σημαίνει ότι πρέπει να μιλάμε μόνο «θετικά».

Υπάρχουν στιγμές όπου το πιο γενναίο πράγμα που μπορεί να πει ένας άνθρωπος είναι «δεν είμαι καλά», «φοβάμαι», «πονάω», «κουράστηκα», «χρειάζομαι βοήθεια».

Αυτές δεν είναι αδύναμες λέξεις. Είναι αληθινές λέξεις.

Η αισιοδοξία χωρίς αλήθεια γίνεται άρνηση. Η αλήθεια χωρίς ελπίδα γίνεται απελπισία. Κάπου ανάμεσα στα δύο βρίσκεται ένας πιο ανθρώπινος δρόμος: να βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι και ταυτόχρονα να μην εγκαταλείπουμε την πιθανότητα να γίνουν διαφορετικά.

Η δική μας σκέψη

Η σκέψη δεν μπορεί να αλλάξει το χθες. Μπορεί όμως να αλλάξει το νόημα που του δίνουμε.

Η σκέψη δεν ελέγχει όλα όσα συμβαίνουν σήμερα. Μπορεί όμως να επηρεάσει τον τρόπο που θα τα αντιμετωπίσουμε.

Και η σκέψη δεν γνωρίζει το μέλλον. Είναι όμως πολλές φορές το πρώτο σημείο από το οποίο αρχίζουμε να το χτίζουμε.

Γι’ αυτό ας προσέχουμε τι λέμε στα παιδιά μας, στους ανθρώπους που αγαπάμε, στους ανθρώπους με τους οποίους θυμώνουμε και περισσότερο από όλους στον άνθρωπο που αντικρίζουμε κάθε πρωί στον καθρέφτη.

Κάποια λόγια γίνονται πληγές. Κάποια γίνονται καταφύγιο. Κάποια γίνονται αποφάσεις. Κάποια γίνονται δρόμοι.

Και πριν θεωρήσουμε ότι όλα τελείωσαν, ας αφήσουμε ένα μικρό περιθώριο στην πιο ανθρώπινη από όλες τις λέξεις:

Αύριο.

Αν οι λέξεις που επαναλαμβάνουμε γίνονται σιγά σιγά τρόπος σκέψης, πόσο προσεκτικοί είμαστε με όσα λέμε καθημερινά στον εαυτό μας και στους ανθρώπους που αγαπάμε;

Πίστευε και μη, ερεύνα.

Δες την Πραγματικότητα.