Διακοπές μόνο για τους άλλους: το 46,6% των Ελλήνων δεν αντέχει ούτε μία εβδομάδα μακριά από το σπίτι

Διακοπές φτώχεια Ελλάδα 46,6%: Τι μετρά το 46,6% και τι δεν επιτρέπεται να του φορτώσουμε

Ο δείκτης της Eurostat μετρά την αδυναμία του νοικοκυριού να πληρώσει μία εβδομάδα ετήσιων διακοπών μακριά από το σπίτι. Δεν μετρά πόσοι επέλεξαν να μην ταξιδέψουν, ούτε πόσοι φιλοξενήθηκαν δωρεάν σε συγγενικό σπίτι. Μετρά μια συγκεκριμένη υλική στέρηση: αν το νοικοκυριό μπορεί να καλύψει το κόστος όταν το χρειάζεται.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 27,5%. Η Ρουμανία βρέθηκε στο 61,4%, η Ελλάδα στο 46,6%, ενώ Βουλγαρία και Ουγγαρία στο 39,1%. Στον αντίποδα, το Λουξεμβούργο κατέγραψε 10,6%, η Σουηδία 12,4% και η Ολλανδία 12,8%. Οι διαφορές δεν είναι απόδειξη διαφορετικής αγάπης για τη θάλασσα. Αντανακλούν εισόδημα, κόστος στέγης, κοινωνική προστασία και την πραγματική τιμή της μετακίνησης και της φιλοξενίας.

Όταν η άδεια υπάρχει στο χαρτί αλλά η ανάπαυση δεν χωρά στον προϋπολογισμό, η εργασία παύει να εξασφαλίζει πλήρη ζωή.

Η χώρα των νησιών όπου το πλοίο γίνεται σύνορο εισοδήματος

Για μια τετραμελή οικογένεια, τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, το αυτοκίνητο, έξι ή επτά διανυκτερεύσεις και η καθημερινή διατροφή μπορούν να απορροφήσουν μεγάλο μέρος ενός μισθού πριν προστεθεί οποιαδήποτε δραστηριότητα. Η προσφορά φθηνότερων ημερών και η έγκαιρη κράτηση βοηθούν όσους έχουν ρευστότητα και δυνατότητα προγραμματισμού. Δεν βοηθούν το νοικοκυριό που δεν μπορεί να δεσμεύσει χρήματα μήνες πριν ή εργάζεται με ασταθές ωράριο.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα νησιά. Καύσιμα, διόδια και κόστος καταλύματος περιορίζουν και την ηπειρωτική μετακίνηση. Η ανάλυση για το κόστος διοδίων και διαδρομών δείχνει ότι η απόσταση μετατρέπεται εύκολα σε οικονομικό φίλτρο. Για τον χαμηλόμισθο, ακόμη και το «φθηνό χωριό» μπορεί να είναι απρόσιτο όταν δεν υπάρχει οικογενειακό σπίτι.

Ο τουρισμός μεγαλώνει, αλλά ο πολίτης δεν γίνεται αυτόματα πλουσιότερος

Τα τουριστικά έσοδα είναι πολύτιμα για την οικονομία, την απασχόληση και τις τοπικές επιχειρήσεις. Η άνοδος του τζίρου όμως δεν κατανέμεται αυτόματα ως διαθέσιμο εισόδημα σε όλη την κοινωνία. Ένας εποχικός εργαζόμενος μπορεί να δουλεύει στον πιο δημοφιλή προορισμό και να μην έχει ούτε σταθερή κατοικία ούτε άδεια την περίοδο που οι τιμές είναι υψηλές. Ένας κάτοικος μπορεί να βλέπει την περιουσία της περιοχής να ανατιμάται, αλλά το ενοίκιό του να αυξάνεται γρηγορότερα από τον μισθό.

Η πολιτική ευθύνη βρίσκεται εδώ: η επιτυχία δεν κρίνεται μόνο από αφίξεις και εισπράξεις, αλλά από μισθούς, ωράρια, ασφάλιση, κατοικία εργαζομένων, δημόσιες υποδομές και το ποσοστό της αξίας που μένει στην τοπική κοινωνία. Αν το κράτος μετρά τον τουρισμό με δισεκατομμύρια αλλά την ποιότητα ζωής με ευχές, παρουσιάζει μόνο τη μισή πραγματικότητα.

Δεν είναι πολυτέλεια: τι κάνει η στέρηση ανάπαυσης στην οικογένεια

Μία εβδομάδα μακριά δεν είναι ιατρική θεραπεία ούτε η μοναδική μορφή ανάπαυσης. Μπορεί όμως να προσφέρει απομάκρυνση από την πίεση της δουλειάς, χρόνο γονέων με παιδιά και την αίσθηση ότι η ζωή δεν είναι αδιάκοπη εξυπηρέτηση υποχρεώσεων. Όταν αυτή η δυνατότητα αποκλείεται συστηματικά, η ανισότητα δεν αφορά μόνο αγαθά. Αφορά αναμνήσεις, χρόνο και ψυχικό χώρο.

Τα παιδιά αντιλαμβάνονται νωρίς τη διαφορά ανάμεσα σε εκείνα που ταξιδεύουν και σε εκείνα που σιωπούν όταν η τάξη μιλά για διακοπές. Ο γονιός συχνά μετατρέπει την οικονομική αδυναμία σε προσωπική ντροπή. Αυτή είναι η πιο άδικη μετατόπιση: μια δομική πίεση σε μισθούς και κόστος ζωής παρουσιάζεται ως αποτυχία διαχείρισης του σπιτιού. Η έρευνα για την ακρίβεια εξηγεί γιατί ο μέσος πληθωρισμός δεν περιγράφει την ασφυξία κάθε οικογένειας.

Κοινωνικός τουρισμός: πραγματική βοήθεια, αλλά όχι για όλους

Τα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά το κόστος διαμονής και μετακίνησης για δικαιούχους. Δεν πρέπει να υποτιμώνται. Έχουν όμως περιορισμένο αριθμό θέσεων, συγκεκριμένα κριτήρια, εξαρτώνται από διαθέσιμα καταλύματα και δεν καλύπτουν όλους όσοι βρίσκονται μέσα στο 46,6%. Η επιταγή επίσης δεν μηδενίζει αναγκαστικά το κόστος φαγητού, τοπικής μετακίνησης ή απώλειας ημερομισθίου.

Χρειάζεται σταθερό, πολυετές πρόγραμμα με περισσότερες διαθέσιμες κλίνες, ειδική ενίσχυση μετακίνησης για νησιωτικές οικογένειες, διαφάνεια στη διαθεσιμότητα και περίοδο χρήσης που δεν εγκλωβίζεται μόνο εκτός σχολικών διακοπών. Παράλληλα, η ετήσια άδεια πρέπει να χορηγείται πραγματικά. Ο εργαζόμενος που φοβάται ότι θα χάσει βάρδιες ή τη θέση του δεν έχει ελεύθερη επιλογή επειδή ο νόμος του δίνει ημέρες.

Οι λύσεις δεν χωρούν σε ένα κουπόνι

Η μείωση του ποσοστού απαιτεί πραγματική άνοδο διαθέσιμου εισοδήματος, προσιτή στέγη, ανταγωνισμό και έλεγχο στις μεταφορές, προστασία του ωραρίου και της άδειας, καθώς και τουριστική πολιτική που δεν εκτοπίζει μόνιμους κατοίκους και εργαζομένους. Χρειάζονται επίσης χώροι δημόσιας αναψυχής, παιδικές κατασκηνώσεις και τοπικές δράσεις ώστε η ξεκούραση να μην προϋποθέτει πάντα ακριβό ταξίδι.

Η κοινωνία δεν γίνεται αξιοπρεπής μόνο όταν κανείς δεν πεινά. Γίνεται όταν ο άνθρωπος μπορεί να εργαστεί χωρίς να καταναλώνεται ολόκληρος για να συντηρεί απλώς την επόμενη εβδομάδα εργασίας. Θα συνεχίσουμε να αποκαλούμε «εθνικό θαύμα» μια οικονομία διακοπών που αφήνει σχεδόν τον μισό πληθυσμό έξω από την πόρτα της ή θα μετρήσουμε επιτέλους την ανάπτυξη από τη ζωή που μπορεί να ζήσει το σπίτι; Τα δικά σας συμπεράσματα.