Τζόγος στην Ελλάδα: το 36% των 16χρονων έπαιξε ή στοιχημάτισε μέσα σε έναν χρόνο

Τζόγος στην Ελλάδα: Οι αριθμοί που δεν επιτρέπουν αδιαφορία

Η πανελλήνια έρευνα ESPAD του ΕΠΙΨΥ πραγματοποιήθηκε το 2024 σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών από 488 σχολικές μονάδες. Στους 16χρονους, περισσότεροι από ένας στους τρεις, ποσοστό 36%, ανέφεραν ότι έπαιξαν ή στοιχημάτισαν χρήματα τουλάχιστον μία φορά τους προηγούμενους δώδεκα μήνες.

Η συχνότητα αποκαλύπτει το βάθος. Το 17,3% έπαιζε τουλάχιστον δύο φορές τον μήνα και το 7,7% τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Σύμφωνα με τους δείκτες της έρευνας, 11,1% των 16χρονων εμφάνιζε ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης και 2,7% πιθανό εθισμό. Μεταξύ όσων είχαν παίξει πρόσφατα, οι αντίστοιχες αναλογίες έφταναν περίπου τον έναν στους τέσσερις και τον έναν στους δεκαπέντε.

Τα ποσοστά δεν είναι ιατρική διάγνωση για κάθε παιδί. Είναι αποτελέσματα εργαλείων ανίχνευσης που δείχνουν κίνδυνο και ζητούν περαιτέρω αξιολόγηση. Η υπεύθυνη ανάγνωση δεν τα διογκώνει. Δεν τα μικραίνει κιόλας.

Όταν ένας στους τρεις 16χρονους έχει παίξει με χρήματα, η κοινωνία δεν μπορεί να μιλά σαν να πρόκειται για συνήθεια ενηλίκων πίσω από κλειστές πόρτες.

Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Στο σύνολο των χωρών του ESPAD, το 23% των μαθητών ανέφερε τζόγο με χρήματα τον προηγούμενο χρόνο. Η Ελλάδα με 36% βρέθηκε ανάμεσα στα υψηλότερα ποσοστά, πίσω από την Ιταλία και την Ισλανδία. Η σύγκριση δεν είναι διαγωνισμός ντροπής. Είναι προειδοποίηση ότι το ελληνικό περιβάλλον επιτρέπει μεγαλύτερη εξοικείωση από όση θεωρείται ήδη ανησυχητική στην Ευρώπη.

Η ευρωπαϊκή εικόνα δείχνει ταυτόχρονα μετατόπιση προς το διαδίκτυο. Στους μαθητές που είχαν παίξει, περίπου τα δύο τρίτα είχαν χρησιμοποιήσει online πλατφόρμες είτε αποκλειστικά είτε μαζί με φυσικά σημεία. Η απόσταση ανάμεσα στο παιδί και στο στοίχημα δεν μετριέται πλέον σε δρόμους. Μετριέται σε δευτερόλεπτα, ειδοποιήσεις και διαθέσιμα χρήματα στον λογαριασμό.

Η τεχνολογία αφαιρεί τις παύσεις που κάποτε λειτουργούσαν ως φυσικό φρένο. Δεν υπάρχει διαδρομή μέχρι το πρακτορείο, βλέμμα υπαλλήλου ή ώρα κλεισίματος. Υπάρχει συνεχής πρόσβαση, ταχύτητα και ατελείωτη επανάληψη.

Η οικογένεια δεν είναι έξω από το πρόβλημα

Για το 21% των 16χρονων, κάποιος γονιός στοιχηματίζει ή στοιχημάτιζε στο παρελθόν. Για το 8,6%, το ίδιο συμβαίνει με αδελφό ή αδελφή. Τα δεδομένα δεν λένε ότι κάθε γονιός που παίζει προκαλεί εξάρτηση στο παιδί. Δείχνουν, όμως, ότι το στοίχημα υπάρχει συχνά μέσα στο οικείο περιβάλλον και μπορεί να παρουσιάζεται ως φυσιολογικό μέρος της εβδομάδας.

Το πιο ισχυρό μάθημα δεν δίνεται με διάλεξη. Δίνεται όταν ο αγώνας συνδέεται διαρκώς με δελτίο, όταν η ήττα εξηγείται ως ατυχία που θα διορθώσει το επόμενο ποντάρισμα και όταν το χρήμα εμφανίζεται να γεννιέται χωρίς εργασία. Το παιδί μαθαίνει το μοντέλο πριν μάθει τις πιθανότητες.

Η απαγόρευση από μόνη της δεν αρκεί. Η οικογένεια χρειάζεται γλώσσα για να μιλήσει για τη χειραγώγηση, την πιθανότητα, τη χασούρα και το κυνήγι του χαμένου ποσού. Χρειάζεται επίσης να αναγνωρίζει αλλαγές: μυστικότητα, δανεισμό, ένταση, αϋπνία, πτώση σχολικής επίδοσης και εμμονή με αποτελέσματα.

Όταν η οικονομική αγωνία γίνεται αγορά

Η έρευνα της ΕΕΕΠ σε 2.001 ενηλίκους κατέγραψε ότι 54,5% δήλωσε συμμετοχή σε κάποιο τυχερό παιχνίδι το 2025. Η υψηλότερη συμμετοχή βρέθηκε στους 18 έως 34 ετών, στο 58%. Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι υψηλή συμμετοχή, 87%, καταγράφηκε σε άτομα που περιέγραψαν την οικονομική τους κατάσταση ως μέτρια ή δύσκολη.

Το βασικό κίνητρο για το 51% ήταν η οικονομική ανταμοιβή. Έτσι ο τζόγος δεν πουλά μόνο διασκέδαση. Πουλά την ιδέα μιας εξόδου από την πίεση. Εκεί βρίσκεται η σκληρή κοινωνική αντίφαση: όσο στενεύει ο δρόμος της σταθερής εργασίας, της κατοικίας και της αποταμίευσης, τόσο πιο ελκυστική γίνεται η φωτεινή υπόσχεση του άμεσου κέρδους.

Η ίδια έρευνα κατέγραψε 7,5% του συνολικού ενήλικου δείγματος σε μέτριο κίνδυνο προβληματικής παικτικής συμπεριφοράς και 2,6% σε υψηλό κίνδυνο. Στα άτομα με δύσκολη οικονομική κατάσταση η προβληματική συμπεριφορά έφτανε το 9%, έναντι 2% σε όσους δήλωναν άνεση. Η φτώχεια δεν οδηγεί μηχανικά στον τζόγο. Η απελπισία, όμως, είναι αγορά με πελάτες.

Το κράτος εισπράττει και ταυτόχρονα οφείλει να προστατεύει

Τα συνολικά πονταρίσματα στη ρυθμιζόμενη αγορά έφτασαν τα 16,73 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025 και τα μικτά έσοδα των παρόχων τα 3,07 δισεκατομμύρια. Τα μεγέθη δεν είναι τα χρήματα που χάθηκαν καθαρά από τους παίκτες με τον ίδιο τρόπο σε κάθε παιχνίδι, αλλά δείχνουν την τεράστια οικονομική κλίμακα της αγοράς.

Το Δημόσιο εισέπραξε σημαντικά φορολογικά έσοδα. Αυτό γεννά σύγκρουση που δεν λύνεται με τη φράση υπεύθυνο παιχνίδι. Ο ίδιος μηχανισμός που ρυθμίζει και φορολογεί μια κερδοφόρα δραστηριότητα πρέπει να επιβάλει περιορισμούς στη διαφήμιση, να ελέγξει την πρόσβαση ανηλίκων, να χρηματοδοτήσει ανεξάρτητη πρόληψη και να δημοσιεύει μετρήσιμα αποτελέσματα.

Χρειάζεται να γνωρίζουμε πόσοι έλεγχοι ηλικίας απέτυχαν, πόσες διαφημίσεις παραβίασαν κανόνες, πόσα πρόστιμα επιβλήθηκαν, πόσοι ανήλικοι παραπέμφθηκαν σε βοήθεια και πόσο από το δημόσιο έσοδο επέστρεψε σε θεραπεία. Χωρίς αυτή τη λογοδοσία, το κράτος κινδυνεύει να εμφανίζεται αυστηρό στον λόγο και εξαρτημένο από την αγορά στην πράξη.

Ο παράνομος τζόγος δεν είναι παράλληλο σύμπαν

Δεύτερη έρευνα της ΕΕΕΠ, σε δείγμα 7.963 ενηλίκων, εκτίμησε ότι 10,6% του πληθυσμού είχε συμμετάσχει τουλάχιστον μία φορά το 2025 σε μη αδειοδοτημένα παιχνίδια. Στο ερευνητικό υποσύνολο, τα πιο συχνά κίνητρα ήταν οι ελκυστικότερες αποδόσεις ή τα μπόνους και η λιγότερο αυστηρή ταυτοποίηση.

Η λιγότερο αυστηρή ταυτοποίηση είναι καμπανάκι για την προστασία ανηλίκων. Όπου η αγορά ανταγωνίζεται για ταχύτητα και εύκολη πρόσβαση, η ηλικία μπορεί να μετατραπεί από κόκκινη γραμμή σε εμπόδιο που κάποιο δίκτυο υπόσχεται να παρακάμψει.

Η καταστολή παράνομων ιστοτόπων είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί όσο η ζήτηση τροφοδοτείται καθημερινά από την κανονικοποίηση. Αν το παιδί μεγαλώνει σε περιβάλλον όπου κάθε αθλητική στιγμή συνοδεύεται από απόδοση, το κλείσιμο μιας σελίδας απλώς το σπρώχνει στην επόμενη.

Τι μπορεί να γίνει πριν το παιχνίδι γίνει φυλακή

Πρώτη ανάγκη είναι ουσιαστική εκπαίδευση πιθανοτήτων και οικονομικού γραμματισμού στο σχολείο. Όχι μια ετήσια ομιλία φόβου, αλλά ασκήσεις που αποκαλύπτουν πώς λειτουργεί η γκανιότα, γιατί το μπόνους δεν είναι δώρο και πώς σχεδιάζονται οι εφαρμογές για να διατηρούν τον χρήστη ενεργό.

Δεύτερη είναι η αυστηρή προστασία της παιδικής οθόνης: έλεγχος ταυτότητας που δεν παρακάμπτεται, περιορισμός εξατομικευμένης διαφήμισης, διαφάνεια για χορηγίες και influencers, ταχύς αποκλεισμός παράνομων παρόχων και συνέπειες που δεν απορροφώνται ως κόστος λειτουργίας.

Τρίτη είναι η εύκολη πρόσβαση σε δωρεάν βοήθεια. Το ΚΕΘΕΑ παρέχει συμβουλευτική για εξάρτηση από τα τυχερά παιχνίδια, με στόχους την αποχή, την αντιμετώπιση καταστάσεων υψηλού κινδύνου και την αποκατάσταση οικογενειακών και οικονομικών συνεπειών. Η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι ομολογία αποτυχίας. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος ξαναπαίρνει την απόφαση από τον μηχανισμό.

Θα συνεχίσουμε να διδάσκουμε στα παιδιά ότι το εύκολο χρήμα είναι παιχνίδι ή θα τους δείξουμε ποιος κερδίζει σταθερά όταν εκείνα κυνηγούν την επόμενη ευκαιρία; Τα δικά σας συμπεράσματα.