Πώς δημιουργήθηκε πραγματικά το Ισραήλ: τα ντοκουμέντα, οι μεγάλες δυνάμεις και η ιστορία που δεν χωρά σε ένα viral βίντεο

Δημιουργία Ισραήλ: Από τη Διακήρυξη Μπάλφουρ στη Βρετανική Εντολή

Το κράτος του Ισραήλ δεν δημιουργήθηκε μέσα σε πολιτικό κενό. Δημιουργήθηκε μέσα από δεκαετίες οργανωμένης πολιτικής δράσης, πολέμων, μεταναστεύσεων, αποικιακής διοίκησης, διεθνών συμφωνιών, γεωπολιτικών υπολογισμών και συγκρούσεων.

Οι Εβραίοι δεν δημιουργήθηκαν το 1948. Ο εβραϊκός λαός και ο Ιουδαϊσμός έχουν ιστορία χιλιάδων ετών. Αυτό που δημιουργήθηκε το 1948 ήταν το σύγχρονο κράτος του Ισραήλ.

Το οργανωμένο πολιτικό σχέδιο για τη δημιουργία εβραϊκής εθνικής εστίας είχε όνομα. Πολιτικός Σιωνισμός. Από τα τέλη του 19ου αιώνα οργανώθηκε ένα κίνημα που επιδίωκε τη δημιουργία εβραϊκής εθνικής εστίας και αργότερα κράτους στην ιστορική Παλαιστίνη. Υπήρχαν συνέδρια, οργανώσεις, χρηματοδότηση, διπλωματικές επαφές, αγορές γης, μετανάστευση και πολιτική πίεση.

Το 1917 η Βρετανία εξέδωσε τη Διακήρυξη Μπάλφουρ, δηλώνοντας ότι έβλεπε θετικά την εγκαθίδρυση στην Παλαιστίνη μιας εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό. Το γεγονός αυτό έγινε πριν η περιοχή μετατραπεί σε βρετανική εντολή και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα διπλωματικά έγγραφα της ιστορίας του ζητήματος.

Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Παλαιστίνη πέρασε υπό βρετανική διοίκηση. Από το 1920 μέχρι το 1948 η περιοχή βρισκόταν υπό Βρετανική Εντολή.

Στο διάστημα αυτό αυξήθηκε σημαντικά η εβραϊκή μετανάστευση. Μετά την άνοδο του ναζισμού και ιδιαίτερα μετά το Ολοκαύτωμα, το αίτημα για ασφαλή εβραϊκή πατρίδα απέκτησε τεράστια διεθνή ηθική και πολιτική δύναμη. Ταυτόχρονα όμως στην περιοχή κατοικούσε ήδη μεγάλος αραβικός παλαιστινιακός πληθυσμός.

Η σύγκρουση γινόταν όλο και πιο δύσκολη να ελεγχθεί. Η Βρετανία τελικά παρέπεμψε το ζήτημα στον ΟΗΕ.

Η απόφαση του ΟΗΕ και η τραγωδία του 1948

Στις 29 Νοεμβρίου 1947 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε την Απόφαση 181. Το σχέδιο προέβλεπε ένα εβραϊκό κράτος, ένα αραβικό κράτος και ειδικό διεθνές καθεστώς για την Ιερουσαλήμ.

Η εβραϊκή ηγεσία αποδέχθηκε σε γενικές γραμμές το σχέδιο. Η αραβική πλευρά το απέρριψε, θεωρώντας ότι ένας διεθνής οργανισμός δεν είχε δικαίωμα να μοιράσει τη γη χωρίς τη συναίνεση της αραβικής πλειοψηφίας της περιοχής.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση, παρότι σύντομα θα γίνονταν οι δύο μεγάλοι αντίπαλοι του Ψυχρού Πολέμου, στήριξαν για διαφορετικούς λόγους τη δημιουργία του νέου κράτους.

Στις 14 Μαΐου 1948 ο David Ben Gurion ανακήρυξε το κράτος του Ισραήλ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες το αναγνώρισαν σχεδόν αμέσως. Ακολούθησε ο πρώτος αραβοϊσραηλινός πόλεμος.

Για το Ισραήλ το 1948 είναι η ανεξαρτησία. Για τους Παλαιστινίους είναι η Nakba, η Καταστροφή. Περισσότεροι από 700.000 Παλαιστίνιοι έφυγαν ή εκτοπίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου και δημιουργήθηκε ένα προσφυγικό ζήτημα που παραμένει μέχρι σήμερα.

Ήταν λοιπόν οργανωμένο σχέδιο; Ναι, αν μιλάμε για οργανωμένο πολιτικό πρόγραμμα δημιουργίας εβραϊκού κράτους. Αυτό υπήρχε δημόσια, με οργανώσεις, ηγέτες, διπλωματία και χρηματοδότηση.

Η πραγματική ιστορία όμως δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε συλλογική ενοχοποίηση ενός λαού. Οι ίδιες οι εβραϊκές κοινότητες είχαν και έχουν μεγάλες εσωτερικές διαφωνίες για τον Σιωνισμό, το κράτος του Ισραήλ και τις πολιτικές του.

Οι μεγάλες δυνάμεις και τα αναπάντητα ερωτήματα

Τα πραγματικά ερωτήματα είναι πιο δύσκολα.

Γιατί η Βρετανία στήριξε μια εβραϊκή εθνική εστία στην Παλαιστίνη το 1917;

Πόσο σημαντική ήταν η στρατηγική θέση της περιοχής για τη βρετανική αυτοκρατορία;

Γιατί οι ΗΠΑ στήριξαν τελικά τη διαίρεση παρά τις σοβαρές εσωτερικές αντιρρήσεις;

Γιατί η Σοβιετική Ένωση υποστήριξε αρχικά τη δημιουργία του Ισραήλ;

Γιατί το αραβικό κράτος που προέβλεπε το σχέδιο του ΟΗΕ δεν δημιουργήθηκε το 1948;

Ποιοι κέρδισαν γεωπολιτικά, ποιοι έχασαν και ποιοι πλήρωσαν το ανθρώπινο κόστος;

Ποιος γράφει τελικά την Ιστορία;

Τα ντοκουμέντα υπάρχουν. Διακήρυξη Μπάλφουρ, αρχεία της Βρετανικής Εντολής, Απόφαση 181, διπλωματικά τηλεγραφήματα, αμερικανικά έγγραφα αναγνώρισης και εκθέσεις του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.

Αυτά δείχνουν όχι μια απλοϊκή κρυφή ιστορία, αλλά έναν κόσμο στον οποίο κράτη, κινήματα, κυβερνήσεις, οικονομικά συμφέροντα και γεωπολιτικές ανάγκες μπορούν μέσα σε λίγες δεκαετίες να αλλάξουν ολόκληρο τον χάρτη.

Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο ερώτημα.

Όταν ένα οργανωμένο πολιτικό κίνημα συναντήσει τις ανάγκες ισχυρών κρατών και μεγάλα γεωπολιτικά συμφέροντα, πόσο γρήγορα μπορεί να μετατραπεί από ιδέα σε πραγματικότητα;

Και όταν αυτό συμβεί, ποιος γράφει τελικά την Ιστορία; Εκείνος που είχε δίκιο ή εκείνος που είχε αρκετή δύναμη ώστε η δική του εκδοχή να γίνει πραγματικότητα;

Πίστευε και μη, ερεύνα. Δες την Πραγματικότητα.